Parametry naboju
To zestawienie dwóch filozofii. .45-70 Government ma prostą łuskę z kryzą i pracuje przy ciśnieniu blisko o połowę niższym od .308 Winchester; energię buduje masą dużego, ciężkiego pocisku, nie prędkością. .308 jest nowoczesnym nabojem butelkowym o wysokim ciśnieniu i znacznie mniejszym kalibrze. Wymiary podajemy za C.I.P., ciśnienie także za SAAMI.
| Parametr | .45-70 Government | .308 Winchester |
|---|---|---|
| Kaliber nominalny | .45 | 7,62 mm |
| Typ naboju | karabinowy | karabinowy |
| Zapłon | centralny | centralny |
| Długość łuski (C.I.P.) | 53,47 mm[1] | 51,18 mm[2] |
| Długość naboju (C.I.P.) | 64,77 mm[1] | 71,12 mm[2] |
| Pmax (C.I.P.) | 2200 bar[1] | 4150 bar[2] |
| MAP (SAAMI) | 28000 psi[3] | 62000 psi[3] |
Kaliber nominalny to zwyczajowe oznaczenie naboju, a nie zmierzona średnica pocisku.
Z tabeli widać, że całe naboje mają zbliżoną długość, ale .308 jest dłuższy przy krótszej łusce - to efekt smukłego pocisku osadzonego w butelkowej szyjce. Tor lotu różni się zasadniczo: wolny, tępy pocisk .45-70 opada znacznie szybciej, co ogranicza jego praktyczny zasięg, a szybki pocisk .308 leci płasko. Konkretne prędkości i energie zależą od wybranego ładunku i podaje je producent amunicji.
Odrzut i kontrola broni
Odczuwany odrzut zależy od pędu, czyli iloczynu masy i prędkości pocisku, a ten jest w .45-70 wyraźnie duży ze względu na bardzo ciężki pocisk. Do tego karabiny dźwigniowe są zwykle lżejsze od sztucerów i karabinów samopowtarzalnych w .308 i mają wąskie stopki kolb. Efekt to mocne, długie pchnięcie w ramię zamiast ostrego szarpnięcia.
.308 Winchester kopie odczuwalnie, ale przewidywalnie; w cięższej broni z hamulcem wylotowym pozwala na wielogodzinny trening. Przy .45-70 kilkadziesiąt strzałów z pozycji siedzącej to już wysiłek, a kontrola broni wymaga pewnego dociśnięcia kolby i policzka.
Dostępność i cena w Polsce
.308 Winchester jest jednym z najpopularniejszych nabojów karabinowych w Polsce. Duzi producenci mają w katalogach po kilkanaście, a nawet ponad dwadzieścia ładunków - treningowych, meczowych i myśliwskich - a ceny amunicji z pociskiem pełnopłaszczowym należą do umiarkowanych. Broń i amunicję znajdziesz pod atrybutem .308 Win.
.45-70 Government to w Polsce kaliber niszowy. Fabryczne ładunki to najczęściej pojedyncze naboje myśliwskie, inne marki trafiają do sklepów nieregularnie, a duża ilość ołowiu i mosiądzu w każdym naboju przekłada się na wysoką cenę strzału. Karabinów dźwigniowych w tym kalibrze jest na rynku niewiele. Bieżącą ofertę pokazuje strona kalibru .45-70 Govt.
Zastosowania: sport, kolekcja, myślistwo
W sporcie .308 Winchester ma zastosowanie od strzelań dynamicznych z karabinu samopowtarzalnego po precyzyjne strzelanie na kilkaset metrów. .45-70 nie jest kalibrem na zawody - strzela się z niego dla przyjemności, w konkurencjach westernowych i z broni historycznej. Kolekcjonerzy cenią go jako nabój amerykańskich karabinów jednostrzałowych i dźwigniowych z epoki prochu czarnego, dziś produkowany z prochem bezdymnym.
W łowiectwie liczy się energia w odległości 100 m od wylotu lufy, zgodnie z § 3 rozporządzenia o warunkach wykonywania polowania[4]:
| Wymóg § 3 rozporządzenia[4] | Minimalna energia pocisku w odległości 100 m od wylotu lufy |
|---|---|
| Każda myśliwska broń gwintowana (ust. 2) | 400 J |
| Dziki warchlaki i sarny (ust. 3 pkt 2 lit. c) | 1000 J |
| Jelenie, daniele, muflony i dziki z wyłączeniem warchlaków (ust. 3 pkt 2 lit. b) | 2000 J |
| Łosie (ust. 3 pkt 2 lit. a) | 2500 J |
Spełnienie progu zależy od konkretnego naboju, a nie od samego kalibru - energię na 100 m sprawdź w danych producenta amunicji, którą chcesz kupić.
Dla myśliwego ważniejsza od samych progów jest jednak charakterystyka nabojów: .45-70 to kaliber do strzałów na krótkim dystansie, na pędzeniach i w młodniku, gdzie ciężki pocisk i poręczna broń dźwigniowa są zaletą. .308 pozwala pewnie strzelać także z ambony na dalszą odległość i ma ogromny wybór amunicji myśliwskiej. W obu kalibrach o tym, na jaki gatunek wolno polować, decyduje energia konkretnego ładunku podana przez producenta.
Na jakie pozwolenie
Mimo imponującej nazwy .45-70 ma kaliber .45, a więc mieści się w limicie 12 mm, który ustawa o broni i amunicji w art. 10 ust. 4 pkt 4 lit. b wyznacza jako górną granicę kalibru gwintowanej broni centralnego zapłonu do celów sportowych[5]. .308 Winchester (7,62 mm) mieści się w tym limicie z dużym zapasem. Na pozwolenie łowieckie można posiadać - według pkt 3 - broń dopuszczoną do polowań odrębnymi przepisami; rozporządzenie wymaga broni długiej centralnego zapłonu i wyłącza broń czarnoprochową, czego nie należy mylić ze współczesnymi karabinami .45-70 na proch bezdymny. Kolekcjonerów dotyczy pkt 7, odsyłający do pkt 1-6. Więcej o samej procedurze: pozwolenie na broń.
Który kaliber wybrać
- Uniwersalny karabin do sportu i na polowanie - .308 Winchester, bez dyskusji.
- Karabin dźwigniowy do lasu, strzały z bliska do dzika - .45-70 Government; ciężki pocisk i krótka, poręczna broń.
- Strzelanie na 300 m i dalej - wyłącznie .308; stromy tor .45-70 czyni to zadanie bardzo trudnym.
- Kolekcja broni westernowej - .45-70 jako kaliber historyczny, najlepiej obok rewolweru w .45 Colt.
- Strzelec wrażliwy na odrzut - .308 w cięższym karabinie.
Najczęściej zadawane pytania
45-70 Govt vs 308 - który ma większą energię?
Zależy od konkretnych nabojów, dlatego nie podajemy jednej liczby. .308 Winchester osiąga swoją moc dzięki prędkości i wysokiemu ciśnieniu, .45-70 Government - dzięki bardzo ciężkiemu pociskowi, który jednak szybko traci prędkość. Energię u wylotu i na 100 m sprawdź w danych producenta wybranej amunicji.
Czy .45-70 Government mieści się w limicie 12 mm dla pozwolenia sportowego?
Tak. Kaliber .45 mieści się w limicie, bo ustawa dopuszcza do celów sportowych broń centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 12 mm. Liczba w nazwie naboju pochodzi z cali i nie oznacza milimetrów.
Czy z .45-70 można polować na dziki i jelenie?
Rozporządzenie wymaga dla tych gatunków co najmniej 2000 J w odległości 100 m od wylotu lufy i zabrania pocisków pełnopłaszczowych na zwierzynę grubą. Czy dany nabój .45-70 ten próg spełnia, wynika z danych jego producenta - sprawdź energię na 100 m przed zakupem. W praktyce .45-70 sprawdza się przy strzałach z krótkiego dystansu.
Sklep i strzelnica
Sklep Strzelam Bo Lubię
Oba kalibry mają w sklepie własne strony z bronią i amunicją.
Strzelnica Czechowice-Dziedzice
Na naszej strzelnicy strzelisz z karabinu M14 w kalibrze .308 - dobry punkt odniesienia, zanim sięgniesz po cięższy kaliber.
Źródła
- C.I.P. - TDCC: .45-70 Government - długość łuski i naboju (wartości maksymalne), Pmax
- C.I.P. - TDCC: .308 Winchester - długość łuski i naboju (wartości maksymalne), Pmax
- ANSI/SAAMI Z299.4 - amunicja karabinowa centralnego zapłonu - MAP (maksymalne średnie ciśnienie)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz (Dz.U. 2005 nr 61 poz. 548 ze zm.) - ISAP - § 3 - broń i amunicja dopuszczone do polowania, progi energii pocisku w odległości 100 m (brzmienie ust. 2 i 3 nadane Dz.U. 2022 poz. 2323)
- Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz.U. 2024 poz. 485) - ISAP - art. 10 ust. 4 - rodzaje broni i amunicji dla poszczególnych celów pozwolenia
Parametry w tabelach pochodzą wyłącznie z wymienionych wyżej źródeł (producenci broni i amunicji, normy C.I.P./SAAMI, ISAP). Wartości dla konkretnych egzemplarzy i partii amunicji mogą się różnić.
